Festival Biển Nha Trang - Đại tiệc văn hóa nghệ thuật tôn vinh di sản biển đảo
NSSC Khánh HòaĐăng: Cập nhật lần cuối: 13 phút đọc

Giữa nhịp đập năng động của đô thị biển Nam Trung Bộ, Festival Biển Nha Trang đã định vị vị thế là thương hiệu lễ hội văn hóa nghệ thuật tổng hợp tiêu biểu của Việt Nam mỗi độ hè về. Khởi nguồn từ ý tưởng kết nối di sản dân gian vạn chài xứ Trầm biển Yến với nghệ thuật đương đại, đại hội biến toàn bộ dải bờ biển trung tâm và mặt nước vịnh xanh thành sân khấu ngập tràn sắc màu.
Lịch sử hình thành và tầm vóc văn hóa của Festival Biển Nha Trang
Hành trình hơn hai thập kỷ phát triển của Festival Biển Nha Trang gắn liền với bước chuyển mình mạnh mẽ của tỉnh Khánh Hòa trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa bản địa song hành cùng hội nhập quốc tế. Qua mỗi kỳ tổ chức vào các năm lẻ, lễ hội lại khắc họa sâu sắc hơn cốt cách hào sảng, hiền hòa và giàu sức sáng tạo của con người miền biển.
Dấu mốc khởi xướng năm 2003 bên bờ vịnh ngọc
Ngược dòng thời gian trở về đầu thế kỷ XXI, sự kiện mở đầu cho chuỗi Festival Biển Nha Trang ra đời vào mùa hè năm 2003 gắn liền với dấu mốc lịch sử khi vịnh Nha Trang chính thức được công nhận là thành viên thứ 29 của Câu lạc bộ các vịnh đẹp nhất thế giới (Worldbays Club). Nhằm tôn vinh món quà thiên nhiên vô giá mà tạo hóa ban tặng cho dải đất duyên hải từ vịnh Vân Phong đến vịnh Cam Ranh, đồng thời tạo dựng một không gian hội tụ văn hóa biển đảo quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam, tỉnh Khánh Hòa đã quyết định tổ chức kỳ lễ hội biển định kỳ hai năm một lần vào các năm lẻ (2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019, 2023 và các kỳ tiếp theo).
Khác với những lễ hội truyền thống đơn lẻ vốn chỉ diễn ra trong phạm vi một ngôi đình làng hay một khu đền tháp, sự kiện văn hóa này được kiến tạo theo mô hình lễ hội tổng hợp hiện đại (Festival) nhưng lấy mạch nguồn di sản bản địa làm gốc rễ xuyên suốt. Trải qua mười kỳ tổ chức thành công rực rỡ, từ một sự kiện văn hóa cấp địa phương thuở ban đầu, Festival Biển Nha Trang đã vươn tầm trở thành lễ hội văn hóa – nghệ thuật mang tầm vóc quốc gia và quốc tế, quy tụ hàng chục đoàn nghệ thuật trong nước cùng các đoàn nghệ sĩ đến từ nhiều quốc gia trên thế giới về giao lưu biểu diễn.
Sứ mệnh kết nối mạch nguồn văn hiến xứ Trầm biển Yến
Linh hồn tạo nên bản sắc riêng biệt giúp Festival Biển Nha Trang không bị hòa lẫn với bất kỳ lễ hội hiện đại nào khác chính là sự tôn vinh trọn vẹn nền văn hóa biển đảo Khánh Hòa đã bồi đắp qua hàng trăm năm lịch sử kể từ công cuộc mở cõi dinh Thái Khang năm 1653 thời chúa Nguyễn Phúc Tần. Mỗi kỳ Festival đều được xây dựng quanh một chủ đề tư tưởng nhân văn nhất quán như “Nha Trang – Biển hẹn”, “Văn minh và thân thiện”, “Hòa bình và Sáng tạo”, “Giang rộng vòng tay bè bạn”, “Sắc màu của biển” hay “Khánh Hòa – Khát vọng phát triển”.
Thông qua hàng chục hoạt động văn hóa, học thuật, triển lãm và trình diễn cộng đồng diễn ra liên tục trong bốn đến năm ngày đêm, lễ hội khơi dậy niềm tự hào của người dân địa phương về các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của quê hương. Từ tín ngưỡng thờ Mẫu tại Lễ hội Tháp Bà Ponagar Nha Trang, đạo nghề khai thác đảo yến trong Lễ hội Yến sào Khánh Hòa, nghi thức tri ân biển cả của ngư dân trong lễ hội Cầu ngư Khánh Hòa cho tới sắc màu văn hóa Chăm – Raglai đặc sắc của lễ hội Katê Ninh Thuận, tất cả đều được tái hiện trang trọng trong khuôn khổ đại hội biển.
| Kỳ tổ chức tiêu biểu | Năm diễn ra | Chủ đề xuyên suốt của kỳ Festival | Dấu ấn văn hóa và nghệ thuật trọng tâm |
|---|---|---|---|
| Kỳ Festival lần thứ I | Năm 2003 | Nha Trang – Khánh Hòa Biển hẹn | Đón nhận bằng công nhận Vịnh Nha Trang là thành viên Câu lạc bộ vịnh đẹp nhất thế giới |
| Kỳ Festival lần thứ VI | Năm 2013 | Nha Trang – Biển hẹn (Kỷ niệm 360 năm Khánh Hòa) | Tôn vinh 360 năm hình thành phát triển vùng đất Khánh Hòa (1653 – 2013) và di sản biển |
| Kỳ Festival lần thứ VII | Năm 2015 | Hòa bình và Sáng tạo | Đề cao thông điệp yêu chuộng hòa bình và bảo vệ hệ sinh thái biển đảo Trường Sa |
| Kỳ Festival lần thứ IX | Năm 2019 | Nha Trang – Sắc màu của biển | Kết hợp đại lễ Cầu ngư, lễ hội đường phố và giao lưu các đoàn nghệ thuật quốc tế |
| Kỳ Festival lần thứ X | Năm 2023 | Khánh Hòa – Khát vọng phát triển | Kỷ niệm 370 năm Khánh Hòa với màn trình diễn ánh sáng drone light 1.653 thiết bị bay |
Không gian trình diễn dọc bờ vịnh trong Festival Biển Nha Trang
Điểm cuốn hút bậc nhất của Festival Biển Nha Trang là việc xóa nhòa khoảng cách giữa nghệ sĩ biểu diễn và công chúng thưởng lãm thông qua hệ thống không gian mở trải dài dọc bờ biển. Từ quảng trường trung tâm, tuyến đại lộ ven vịnh cho tới các đảo ngoài khơi và các làng nghề cổ truyền, cả thành phố biển đều hòa chung vào nhịp đập lễ hội.

Sân khấu đại cảnh tại Quảng trường 2 tháng 4
Trái tim của mọi hoạt động khai mạc, bế mạc và đại nhạc hội nghệ thuật trong mỗi kỳ Festival Biển Nha Trang chính là khu vực Quảng trường 2 tháng 4 nằm bên cạnh biểu tượng kiến trúc tháp Trầm Hương hướng thẳng ra mặt biển Đông lộng gió. Tại đây, một sân khấu thực cảnh quy mô lớn được thiết kế mở hoàn toàn về phía đại dương, lấy chính bầu trời đêm và mặt nước vịnh làm phông nền tự nhiên kỳ vĩ. Hàng vạn người dân địa phương và du khách bốn phương có thể đứng dọc quảng trường và bãi cát trắng để trực tiếp thưởng thức các chương trình nghệ thuật sử thi hoành tráng mà không bị ngăn cách bởi bất kỳ bức tường rào nào.
Dọc theo trục đường Trần Phú Nha Trang kéo dài từ khu vực công viên Yến Phi, công viên Phù Đổng, công viên Thanh Niên cho tới khu vực danh thắng Hòn Chồng Nha Trang, hàng loạt không gian văn hóa mở được thiết lập liên hoàn. Đó là khu vực triển lãm ảnh nghệ thuật và tư liệu lịch sử khẳng định chủ quyền thiêng liêng đối với quần đảo Trường Sa tỉnh Khánh Hòa trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam, không gian trưng bày mẫu vật sinh học biển phối hợp cùng Viện Hải dương học Nha Trang và các gian hàng tôn vinh tri thức khoa học của nhà bác học Alexandre Yersin tại Viện Pasteur Nha Trang.
Sự hội tụ của các làng nghề và cộng đồng bản địa
Không chỉ dừng ở công viên trung tâm, không gian Festival Biển Nha Trang còn mở rộng tới các vùng phụ cận và kết nối với văn hóa Ninh Thuận. Tại công viên bờ biển, các nghệ nhân dân gian trực tiếp tái hiện tinh hoa nghề khai thác yến sào Khánh Hòa, kỹ nghệ nghề xoi trầm hương Vạn Giã, nghề đúc đồng từ làng đúc đồng Phú Lộc Diên Khánh Khánh Hòa, nghề dệt chiếu từ làng dệt chiếu cói Mỹ Trạch Ninh Hòa Khánh Hòa và nghề chằm nón từ làng nghề làm nón lá Thành Hồ Diên Khánh Khánh Hòa.
Lễ hội còn giới thiệu bản sắc ẩm thực biển truyền thống như bún chả cá Nha Trang, bún sứa Nha Trang, nem nướng Ninh Hòa, bánh căn Nha Trang và bánh xèo mực Nha Trang, cùng quy trình ủ chượp nước mắm Nha Trang với muối hạt từ làng nghề làm muối Hòn Khói Ninh Hòa Khánh Hòa.
Hoạt động nghệ thuật truyền thống và đương đại tại Festival Biển Nha Trang
Sức hấp dẫn của Festival Biển Nha Trang nằm ở sự đối thoại giữa di sản diễn xướng cổ truyền với công nghệ trình diễn thị giác tân tiến. Trên cùng trục không gian lễ hội, tiếng trống Cầu ngư và tiếng đàn đá ngân vang hòa quyện cùng vũ điệu ánh sáng trên bầu trời đêm.
Nghi lễ Cầu ngư, Hò bá trạo và âm nhạc cổ truyền
Trong mọi kỳ Festival Biển Nha Trang, chương trình tái hiện nghi thức rước sắc, nghinh Ông và diễn xướng Hò bá trạo của ngư dân vạn chài luôn giữ vai trò mở màn thiêng liêng. Đoàn rước Cầu ngư diễu hành dọc đường Trần Phú Nha Trang tiến về bãi biển trung tâm, nơi đội chèo Bá trạo đồng thanh hát vang các làn điệu mô phỏng cảnh vượt sóng ra khơi và ca ngợi ân đức cá Ông.
Cùng với diễn xướng Hò bá trạo, các đêm nghệ thuật truyền thống còn tôn vinh Bài chòi dân gian Trung Bộ, nghệ thuật Tuồng cổ và âm hưởng đại ngàn từ Bảo vật quốc gia đàn đá Khánh Sơn Khánh Hòa hòa tấu cùng mã la, đàn Chapi, khắc họa bức tranh văn hóa từ đỉnh núi xuống thềm lục địa đảo Hòn Mun Nha Trang.

Lễ hội đường phố và trình diễn ánh sáng drone light
Nếu nghi lễ cổ truyền mang chiều sâu tâm linh thì chuỗi lễ hội đường phố carnaval, diễu hành áo dài và trình diễn ánh sáng drone light lại thổi bùng không khí hiện đại của Festival Biển Nha Trang. Dọc đại lộ ven biển, hàng ngàn nghệ sĩ và cư dân địa phương trình diễn vũ điệu sôi động, trong khi trên mặt vịnh xanh, đoàn thuyền buồm diễu hành và hội thi bơi thúng, lắc thúng tạo nên khung cảnh náo nhiệt.
Đặc biệt, màn trình diễn ánh sáng drone light nghệ thuật với 1.653 thiết bị bay trên bầu trời Quảng trường 2 tháng 4 đã tạo nên kỳ tích thị giác ngoạn mục, xếp thành hình chim yến đảo khơi, tháp cổ Ponagar, mũi Đôi đón bình minh tại Mũi Đôi Hòn Đầu Vạn Ninh Khánh Hòa và tháp Trầm Hương tỏa sáng.
| Nhóm hoạt động chính | Loại hình sự kiện tiêu biểu | Không gian tổ chức | Giá trị văn hóa và trải nghiệm cộng đồng |
|---|---|---|---|
| Nghi lễ & Di sản dân gian | Lễ hội Cầu ngư, diễn xướng Hò bá trạo, hội Bài chòi, hát Bộ, múa Bóng | Đường Trần Phú, công viên bờ biển, đền tháp | Bảo tồn nguyên bản di sản văn hóa phi vật thể của cư dân vạn chài xứ Trầm |
| Đại nhạc hội & Công nghệ | Lễ khai mạc, bế mạc, trình diễn ánh sáng drone light, bắn pháo hoa tầm cao | Quảng trường 2 tháng 4 và mặt biển vịnh Nha Trang | Ứng dụng công nghệ ánh sáng hiện đại tái hiện lịch sử 370 năm Khánh Hòa |
| Giao lưu & Đường phố | Lễ hội đường phố carnaval, diễu hành Áo dài, liên hoan vũ điệu quốc tế | Trục đường Trần Phú và các quảng trường ven biển | Kết nối cộng đồng cư dân địa phương với các đoàn nghệ thuật quốc tế |
| Thể thao & Văn hóa biển | Đoàn thuyền buồm diễu hành, thi bơi thúng – lắc thúng, triển lãm Trường Sa | Mặt nước vịnh Nha Trang và hệ thống công viên biển | Tôn vinh kỹ năng đi biển truyền thống và giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo |
Sức lan tỏa di sản và định hướng bền vững của Festival Biển Nha Trang
Vượt ra ngoài khuôn khổ của một sự kiện lễ hội mùa hè định kỳ, Festival Biển Nha Trang đã trở thành động lực văn hóa quan trọng thúc đẩy ý thức bảo tồn tài nguyên thiên nhiên biển đảo và phát triển kinh tế văn hóa sáng tạo tại khu vực Nam Trung Bộ. Mỗi kỳ lễ hội khép lại đều để lại những dấu ấn sâu sắc về tình hữu nghị, lòng hiếu khách và trách nhiệm của con người trước đại dương.
Thông điệp bảo vệ môi trường sinh thái vịnh đảo
Một trong những giá trị nhân văn cốt lõi xuyên suốt mọi kỳ Festival Biển Nha Trang là lồng ghép các chương trình khoa học bảo vệ hệ sinh thái biển. Trong khuôn khổ lễ hội, các hội thảo về bảo tồn rạn san hô Hòn Mun, phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ chim yến đảo tự nhiên và phát triển kinh tế biển xanh thu hút đông đảo nhà hải dương học cùng ngư dân.
Thông qua triển lãm sinh thái và chiến dịch làm sạch bờ biển từ Nha Trang, Cam Ranh tới vịnh Vĩnh Hy và Vườn quốc gia Núi Chúa, lễ hội truyền tải thông điệp gìn giữ sự trong lành của đại dương và tôn vinh vẻ đẹp thân thiện, mến khách của người dân phố biển.
Động lực thúc đẩy hệ sinh thái văn hóa bản địa
Sự thành công của Festival Biển Nha Trang còn mở ra kết nối liên vùng với các sự kiện văn hóa đặc sắc như Lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận, tạo nên chuỗi lễ hội duyên hải Nam Trung Bộ giàu sức sống. Trên nền tảng dữ liệu của Khánh Hòa NSSC, tư liệu lịch sử và giá trị di sản qua các kỳ Festival Biển luôn được hệ thống hóa nhằm lan tỏa tri thức văn hóa bản địa và thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với bảo tồn di sản biển đảo.
Trải qua hơn hai thập kỷ thắp sáng bầu trời và mặt nước vịnh ngọc, Festival Biển Nha Trang đã khẳng định vị thế là một đại tiệc văn hóa – nghệ thuật đặc sắc bậc nhất của vùng duyên hải miền Trung. Từ nhịp chèo hào sảng của diễn xướng Hò bá trạo, sắc màu rộn ràng của lễ hội đường phố carnaval bên tháp Trầm Hương cho tới màn trình diễn ánh sáng drone light rực rỡ trên Quảng trường 2 tháng 4, tất cả đã hòa quyện thành bản giao hưởng tự hào tôn vinh văn hóa biển đảo Khánh Hòa trường tồn và khát vọng vươn ra biển lớn của dân tộc Việt Nam.
NSSC Khánh Hòa
khanhhoa.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Khánh Hòa.
Xem thêm các bài trong chuyên mục Lễ hội Khánh Hòa.
Bài liên quan
Lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận - Ngày hội tôn vinh văn hóa nông nghiệp miền nắng gió
Lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận diễn ra định kỳ tại Phan Rang nhằm tôn vinh cây nho, nghề ủ vang truyền thống và di sản văn hóa Chăm Pa đặc sắc Nam Trung Bộ.
Lễ hội Yến sào Khánh Hòa - Nghi lễ tri ân Tổ nghề gần bảy thế kỷ trên đảo Hòn Nội
Lễ hội Yến sào Khánh Hòa diễn ra ngày mùng 10 tháng 5 âm lịch trên đảo Yến Hòn Nội. Khám phá nghi thức giỗ Tổ nghề yến và di sản phi vật thể quốc gia.
Trầm hương Khánh Hòa - Linh khí đại ngàn kết tinh nên di sản văn hóa quốc gia
Trầm hương Khánh Hòa cùng kỳ nam thượng hạng là kết tinh kỳ diệu từ cây dó bầu nơi rừng già. Khám phá huyền thoại Thiên Y A Na, nghề xoi trầm và giá trị di sản.



